Bu məqalədə Azərbaycan Respublikasında parlament nəzarətinin hüquqi-normativ əsasları ilə onun dövlət idarəçiliyi sistemindəki faktiki tətbiq xüsusiyyətləri müqayisəli şəkildə təhlil olunur. Tədqiqatın əsas elmi yeniliyi, 2016-cı ildə həyata keçirilmiş konstitusiya islahatlarından sonra idarəetmə modelində baş verən institusional transformasiyanın parlamentin hökumət üzərindəki nəzarət mexanizmlərinə (müzakirə, büdcə nəzarəti, deputat sorğusu) göstərdiyi funksional təsirlərin müəyyənləşdirilməsidir. Məqalədə rəsmi konstitusion baza ilə real praktiki tətbiq arasındakı əlaqələr, habelə Hesablama Palatası və Ombudsman kimi xüsusi orqanların parlamentar nəzarət arxitekturasındakı rolu geniş elmi süzgəcdən keçirilir. Analizin nəticələri göstərir ki, formal olaraq geniş normativ bazanın mövcudluğuna rəğmən, islahatlardan sonrakı dövrdə bəzi ənənəvi nəzarət alətlərinin hüquqi mahiyyəti dəyişmiş və bu durum qanunverici orqanın üfüqi hesabatlılıq imkanlarında yeni institusional reallıqlar yaratmışdır. Tədqiqatçı olaraq, ölkədə dövlət idarəçiliyinin səmərəlilik dərəcəsinin daha da artırılması və parlament nəzarətinin gələcəkdə daha effektiv təşkil edilməsi məqsədilə rəqəmsallaşma, elmi-analitik bazanın gücləndirilməsi və inzibati məsuliyyət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində kompleks konseptual tövsiyələr irəli sürülmüşdür.
Açar sözlər: Milli Məclis, Nazirlər Kabineti, parlament nəzarəti, horizontal hesabatlılıq, şəffaf idarəetmə, konstitusiya islahatları, deputat sorğusu, Hesablama Palatası.